عوامل مهم برای جمع بندی امتحانات نهایی
مقدمه
یکی از موضوعات مهمی که امروزه عمده دانش آموزان در آن به مشکل و چالش های گوناگون برخورد می کنند این است که دانش آموز نمی تواند تمام ابعاد ذهن خود را برای یادگیری مطالب به کار بگیرد و اکثراً در جلسات امتحان ،کنکور ،یا آزمون های نهایی دچار مشکل می شوند ، در واقع نمی توانند مطالبی را که قبلاً آموزش دیده و یاد گرفته اند را در آن موقعیت به کار ببرند.
بسیاری از دانشآموزان با وجود تلاش زیاد، به دلیل نداشتن استراتژی صحیح در روزهای پایانی، و نزدیک امتحانات نهایی دچار پراکندگی ذهنی و اضطراب میشوند.
در این مقاله راهکار هایی را ارائه می دهیم که به دانش آموزان به خصوص در شرایط خاص جنگ و بلاتکلیفی آزمون ها که این روز ها در آن قرار داریم و باعث سردرگمی دانش آموزان شده کمک می کند تا بتوانند این مشکل را کنترل کنند.
برنامه ریزی نسبت به شرایط
در بازه های زمانی نزدیک امتحانات که دانش آموزان در حال آمادگی برای آزمون نهایی هستند برنامه ریزی از موارد مهم و تاثیر گذار است و از آن مهم تر این است که برنامه باید متناسب با شرایط فعلی دانش آموز طراحی شود.
یعنی برخی شرایط هستند که روی برنامه های عمومی اثر می گذارند و میتوانند منجر به بهم ریختن کل برنامه شوند. برای مثال ممکن است دانش آموز به دلایل گوناگون مانند جنگ و تعطیلی ها از برنامه مطالعاتی خود عقب افتاده باشد یا هر چیز دیگر..
پس هر دانش آموزی نیاز به شخصی سازی برنامه مطالعاتی خود دارد.
برنامه شخصی سازی شده به این صورت است که حتماً باید با تواجه به سطح دانش آموز، شرایط و همچنین در نظر گرفتن مطالب خوانده شده و خوانده نشده و تفکیک کردن دروس با توجه به اولویت آنها و همچنین زمان باقی مانده تا امتحان ، برای هر شخص طراحی شود .
بنابراین برنامه ریزی شخصی سازی شده با توجه به شرایط دانش آموز نقش مهم و تاثیر گذاری دارد و به طور تیتر وار باید شرایط زیر را داشته باشد :
- در نظر گرفتن شرایط
- شناخت نقاط ضعف و قوت دانش آموز
- برنامه واقعبینانه باشد
- توجه به زمان باقی مانده
- انعطافپذیری با توجه به زمان داشته باشد
- اولویت بندی دروس در نظر گرفته شود.
اولویت بندی دروس مهم
در زمان جمع بندی دروس ، همه درس ها ارزش مطالعاتی یکسانی ندارند ، یعنی هر درس با توجه به میزان ارزش و سطح دشواری باید اولویت بندی شود .
این زمان را میتوان بر اساس موارد زیر تقسیم بندی و بر همین اساس آنها را تفکیک کرد :
- میزان دشواری و آسانی آن درس : به طور طبیعی دروس سخت و نمره آور مانند دروس تخصصی نیاز به تمرکز و تمرین بیشتری دارند و زمان بیشتری باید برای آنها اختصاص دهیم.
- ضریب و بارمبندی امتحانات: برای دروسی که نمره بیشتری به آنها اختصاص یافته است زمان بیشتری بگذارید.
- توجه به پیش نیاز ها: برای اینکه زمان در یادگیری را از دست ندهید ابتدا پیش نیاز های دروس را چک کنید تا اگر درسی پیش نیاز دارد ابتدا زمانی برای خواندن آن اختصاص دهید تا در یادگیری درس اصلی به مشکل بر نخورید و زمان هدر نرود.
مدیریت زمان
مدیریت زمان در دوران جمعبندی به معنای زیاد درس خواندن نیست، بلکه به معنای «درست درس خواندن» در زمان محدود است.
در اینجا چند راهکار برای کنترل زمان را مرور می کنیم :
- شناخت مباحث کلیدی
- رعایت اولویت بندی
- قرار دادن زمان استراحت در برنامه برای خسته نشدن ذهن
- شناسایی مطالب پر تکرار و جلوگیری از هدر رفتن زمان برای آنها
- شناسایی و کنترل مواردی که باعث هدر رفتن زمان می شود (مانند فضای مجازی و..)
- تنظیم زمان خواب
- استفاده بهینه از زمان های مرده (مثلا زمان رفت و آمد )
- مطالب سخت و حجیم را اول صبح مطالعه کنید.
استفاده از منابع مناسب
انتخاب یک منبع مناسب با در نظر گرفتن همه شرایط از دیگر موارد مهم در زمان جمع بندی است.
برای مثال این منطقی نیست که دانش آموز در بازه زمانی نزدیک به آزمون برای جبران زمان از دست رفته اش شروع به خواندن یک کتاب 500 صفحه ای با حجم زیاد کند. در هفتههای پایانی، از خرید کتابهای تست جدید یا منابع حجیم خودداری کنید. این کار فقط باعث میشود احساس کنید از برنامه عقب هستید و اعتمادبهنفستان را تخریب میکند.
در دورهی جمعبندی، تعدد و حجیم بودن منابع بیشتر از آنکه کمککننده باشد، باعث سردرگمی و اضطراب میشود. انتخاب منبع در این مرحله باید هوشمندانه و هدفمند باشد و از منابع مناسب مانند کتاب های خلاصه و نکته ای یا ویدئو های جمع بندی استفاده شود. همچنین در این زمان دانش آموز نیاز به حل تمرین و سوال دارد بنابراین استفاده از منابعی که دارای نمونه سوال و تمرین باشد پیشنهاد می شود.
استفاده از منبع مناسب به دانش آموز کمک می کند تا سطح خود را یک پله بالاتر برود و در برنامه مطالعاتی خود به خصوص در زمان های نزدیک امتحانات پیشرفت کند .
آزمون شبیه ساز و تحلیل آن
برای اینکه دانش آموز بتواند به آزمون ها تسلط کافی داشته باشد باید با فضای آزمون آشنایی پیدا کند.
مطالعه بدون آزمون، مثل تمرین آشپزی بدون پخت و پزاست. شما باید قبل از امتحان اصلی، چندین بار خود را در شرایط مشابه قرار دهید.
این آزمون های شبیه ساز می تواند توسط مشاور ، مدارس یا آموزشگاه ها انجام شوند که به دانش آموزان کمک می کند هم با فضای آزمون آشنایی پیدا کنند و هم اشکالات و نقاط ضعف و قوت خود را با تحلیل کردن سوالات آزمون بررسی کنند.
- در ادامه برخی نکات مهم برای برگزاری آزمون های شبیه ساز را بررسی می کنیم :
فضای آزمون را دقیق شبیه سازی کنید ؛ روی صندلی بنشینید و زمان بندی آزمون برای خود تعیین کنید و بدون دسترسی به منابع و گوشی خودتان به سوالات پاسخ دهید.
برای موفقیت در آزمون فقط یادگیری مطالب کافی نیست ، بلکه شما باید تحوه پاسخ دادن و نوشتن را هم تمرین کنید .به عبارتی تمرین نوشتن کنید تا تسلط کافی برای رساندن مفاهیم و یا فرمول نویسی را داشته باشید تا به جواب نهایی برسید.
حتماً آزمون خود را تحلیل کنید . کار شما با پایان آزمون تمام نشده بلکه مرحله مهم تر از خود آزمون تحلیل کردن سوالات است ، که نقش مهمی در آزمون های شبیه ساز دارد.
سعی کنید آزمونتان را خودتان تصحیح کنید تا اشکالات خود را مرور کنید و آشنایی کافی را با سوالات و نقاط ضعفتان پیدا کنید .
سعی کنید پاسخ ها را مرتب و دسته بندی کنید تا در مرور کردن ها به مشکل بر نخورید
سوالات آزمون های شبیه ساز باید به سوالات آزمون های نهایی نزدیکی زیادی داشته باشد و همچنین از سوالات سال های گذشته استفاده شود.
مرور های شبانه
این بخش همان فوت کوزهگری است که اجازه نمیدهد مطالب از حافظه کوتاهمدت شما پاک شوند و باعث می شود استرس صبح امتحان به شدت کاهش پیدا کند.
بسیاری از دانشآموزان کل روز را با شدت مطالعه میکنند، اما زمانی را برای تثبیت اطلاعات در ذهن خود اختصاص نمی دهند به همین دلیل فردا صبح با احساس اینکه همه چیز را فراموش کرده اند از خواب بیدار میشوند. مرور شبانه راهکار مقابله با این پدیده است.
- برخی از دلایل موثر بودن مرور شبانه :
- وقتی شما مطلبی را درست قبل از خواب مرور میکنید، آن اطلاعات را به عنوان «اولویت بالا» در صف پردازش مغز قرار داده اید. در هنگام خواب، هیپوکامپ (مرکز یادگیری مغز) اطلاعات را از حافظه کوتاهمدت به قشر مغز (حافظه بلندمدت) انتقال می دهد. مرور شبانه باعث میشود این مسیر عصبی تازهتر باشد و مغز با احتمال بیشتری آن را در دستهی اطلاعات ماندگار قرار دهد.
- دلیل دیگر اینکه شما در طول روز به طور مستمر در حال وارد کردن اطلاعات مختلف به مغز هستید. این امر می تواند باعث به وجود آمدن تداخل شود ، اما هنگام شب قبل از خواب وقتی مطالبی را میخوانید به دلیل نبودِ ورودی جدید اطلاعات مرور شده بدون هیچ مزاحمتی در ذهن ریشه می زنند.
- فرایند یادگیری در مغز در واقع ایجاد و تقویت پیوند بین سلولهای عصبی (نورونها) است. شما با مرور شبانه این پیوند ها را مجدداً تحریک می کنید.
تحقیقات نشان داده که موقع خواب، مغز همان الگوهای فعالیت عصبی را که در هنگام یادگیری بیدار بودهاید، با سرعت بسیار بالایی بازپخش (Replay) میکند. مرور قبل از خواب، شدت این بازپخش عصبی را افزایش میدهد.
بنابراین طبق مطالبی که گفته شد شب بهترین زمان برای مرور کردن مطالبی مانند:
تمرین هایی که غلط حل کرده اید ،
تیتر ها و عنوان های مهم درسی ،
مرور نکته های دروس
و خواندن خلاصه ها و کلمات کلیدی است.
تغذیه مناسب
یکی از مهم ترین مسائلی که از اهمیت و ارزش بالایی برخوردار است موضوع تغذیه دانش آموزان است که متاسفانه اغلب توسط دانشآموزان نادیده گرفته میشود .
حافظه مانند بقیه اجزای بدن انسان برای عملکرد مناسب نیاز به انرژی دارد ، به خصوص در زمانی که استرس و اضطراب فرد بالا باشد.
مغز به عنوان پرمصرفترین عضو بدن، برای عملکرد بهینه در دوران جمعبندی به سوخت کافی و با کیفیت نیاز دارد.
اغلب در بین دانش آموزان می بینیم که با حذف وعده های غذایی و روی آوردن به انرژی زا ها و کافئین سعی بر این دارند که انرژی لازم بدن را برای مطالعه بالا ببرند و زمان خود را صرف غذا خوردن نکنند . این یک راهکار کاملاً اشتباه است که علاوه بر مفید نبودن باعث ضعیف شدن عملکرد مغز در جلسه امتحان می شود.
iبرای کنترل انرژی بدن و مغز و بهبود عملکردشان توصیه می شود نکات تغذیه ای زیر را رعایت کنید:
- مصرف آب کافی
- کنترل قند خون
- مصرف مولتی ویتامین ها با نظر پزشک یا استفاده از ویتامین های عمومی بدن
- ویتامین هایی مثل B12،B6،B2،B1 و…
- مصرف سبزیجات
- مواد غذایی دارای فسفر
- وعده صبحانه به هیچ عنوان حذف نشود
- از غذا های حجیم که احتمال ایجاد اختلال در گوارش دارند استفاده نکنید
- مصرف امگا ۳ و آنتیاکسیدانها برای تقویت حافظه و جلوگیری ازخستگی سلول های مغزی و….
همه مواردی که گفته شد راهکار هایی برای موفقیت شما در بازه امتحانات می باشد که ترکیبی از نظم ذهنی و انضباط بدنی را در نتیجه آنها مشاهده خواهید کرد.
همچنین با استفاده از این راهکار ها شما یاد می گیرید که در موقع بحران و یا عقب ماندن از برنامه مطالعاتی چگونه عمل کنید.
با به کار گیری این توصیه ها در کنار تلاش و کوشش حتماً به موفقیت دست خواهید یافت.
